Gün boyunca birçok kişiyle konuşmuş olabilirsiniz. İş yerinde sohbet etmiş, arkadaşlarınızın mesajlarına cevap vermiş, akşam da kalabalık bir ortamda bulunmuş olabilirsiniz. Yine de eve döndüğünüzde içinizden şu cümle geçebilir: “Bugün kimseyle gerçekten yakın hissedemedim.”
Böyle bir deneyim kafa karıştırıcıdır. Çünkü yalnızlığı çoğu zaman çevremizde kimsenin olmamasıyla ilişkilendiririz. Oysa insanların arasında bulunmak ile onlarla bağ kurduğumuzu hissetmek farklı şeylerdir.
Hayatımda daha fazla sosyal temasa mı, daha yakın bir ilişkiye mi, yoksa bir yere ait hissetmeye mi ihtiyacım var?
Tek başına olmak ile yalnız hissetmek aynı şey mi?
Hayır. Tek başına olmak, belirli bir anda yanınızda başka birinin bulunmamasını anlatır. Bu zaman dinlenmek, düşünmek veya sevdiğiniz bir etkinlikle ilgilenmek için seçilmiş olabilir.
Sosyal izolasyon, sosyal ilişkilerin, temasın veya desteğin sınırlı olmasıyla ilgilidir. Yalnızlık ise mevcut ilişkilerimiz ile ihtiyaç duyduğumuz bağ arasında bir fark hissettiğimiz öznel bir deneyimdir. Bu nedenle çok sayıda arkadaşı olan bir kişi de yalnız hissedebilir. [1]
Tek başına olmak
“Bu akşam kendime zaman ayırmak istiyorum.”
Yalnız geçirilen bir zaman dilimi, kişinin seçimiyle ve o anda ihtiyaç duyduğu dinlenmeyle uyumlu olabilir.
Sosyal izolasyon
“Görüşebileceğim insanlara ulaşmakta zorlanıyorum.”
Temas fırsatları, sosyal ağ veya erişilebilir destek sınırlı olabilir.
Yalnızlık
“İnsanlarla görüşüyorum ama yakın hissedemiyorum.”
Sosyal temas olsa da istenen yakınlık veya aidiyet hissi eksik kalabilir.
Kalabalık neden her zaman yakınlık sağlamaz?
Bir konuşmayı düşünün: Karşınızdaki kişi gününüzün nasıl geçtiğini soruyor. Siz yaşadığınız bir güçlüğü anlatmaya başlıyorsunuz, fakat konuşma kısa sürede başka bir konuya dönüyor. Sohbet etmiş oluyorsunuz; yine de anlatmak istediğiniz deneyim paylaşılmamış gibi kalıyor.
Başka bir görüşmede ise yalnızca bir kişiyle konuşuyor, fakat sözünüz kesilmeden dinleniyorsunuz. Karşınızdaki kişi hemen çözüm önermek yerine sizi anlamaya çalışıyor. Bu iki görüşmenin süresi aynı olsa bile sizin için anlamı farklı olabilir.
Bu örnekler, çevremizdeki insan sayısının yanında şu soruyu da düşünmeye davet eder: “Bu ilişkilerde kendimden ne kadar söz edebiliyorum ve nasıl bir karşılık buluyorum?”
Bazen özlediğimiz şey daha kalabalık bir ortam değil, kendimizi daha rahat anlatabildiğimiz bir konuşmadır.
Yalnızlık farklı ihtiyaçlarla ilişkili olabilir mi?
NHS, yalnızlığın farklı biçimlerde yaşanabileceğini belirtir. Yakın bir kişiyle duygusal bağın eksikliği ile ortak ilgi alanlarını paylaşabileceğimiz bir çevrenin eksikliği aynı deneyim olmayabilir. [2]
“Bunu kiminle paylaşabilirim?”
Birçok tanıdığınız olabilir; fakat önemli bir gelişmeyi, kaygıyı veya kırgınlığı anlatabileceğiniz birini bulmakta zorlanabilirsiniz.
“Kendimi hangi çevrenin parçası hissediyorum?”
Yakın bir ilişkiniz olsa bile ortak bir etkinliğe, topluluğa veya düzenli sosyal yaşama katılmayı özlüyor olabilirsiniz.
Bu soruları kesin kategoriler oluşturmak için kullanmak gerekmez. Ama ihtiyacı biraz netleştirmek, hangi adımın size uygun olabileceğini düşünmeyi kolaylaştırabilir.
Yaşam değişiklikleri neden yalnız hissettirebilir?
Taşınmak, yeni bir işe veya okula başlamak, bir ilişkiden ayrılmak ya da önemli bir kayıp yaşamak, sosyal bağlarımızın düzenini değiştirebilir. NHS de bu yaşam olaylarını yalnızlıkla ilişkili olabilecek durumlar arasında sayar. [2]
Örneğin yeni bir şehirde gününüz insanlarla dolu olabilir; buna rağmen eski arkadaşlarınızla paylaştığınız rahatlığı henüz bulamamış olabilirsiniz. Yeni tanıştığınız biriyle birbirinizi öğrenmek için zamana ihtiyaç duymanız anlaşılabilir.
Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Şu anda yeni insanlarla tanışmaya mı, eski ilişkilerimi sürdürmeye mi, yoksa alıştığım yaşamın değişmesini anlamlandırmaya mı ihtiyacım var?”
Kendimizi hep “iyi” gösterdiğimizde ne olur?
Her görüşmede yalnızca sorun olmayan tarafımızı anlatıyorsak, karşımızdaki insanlar hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğumuzu bilmiyor olabilir. Elbette herkesle bütün ayrıntıları paylaşmak zorunda değiliz. Yakınlık, kişisel sınırların ortadan kalkması anlamına gelmez.
Şu örnek üzerinde düşünün: Arkadaşınız “Nasıl gidiyor?” diye soruyor. Siz “Her şey yolunda” diyorsunuz. Sonra da “Kimse zorlandığımı fark etmiyor” diye hissediyorsunuz. Burada yalnızca karşı tarafın ilgisini değil, sizin ona ne kadar bilgi verdiğinizi de incelemek mümkündür.
Bu deneyim size tanıdık geliyorsa Duyguları Bastırmak: “İyiyim” Demek Her Zaman İyi Olmak mı? başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Yakınlık ararken geri çekildiğimizi fark edebilir miyiz?
Bir arkadaşınıza mesaj attığınızı ve bir süre cevap gelmediğini düşünün. “Benimle görüşmek istemiyor” diye yorumlayıp yeniden iletişim kurmaktan vazgeçebilirsiniz. Oysa cevap gecikmesi, tek başına bu sonucu kesinleştirmez.
NHS'nin düşünceleri yeniden değerlendirme yaklaşımı, otomatik bir yorumun kanıtlarını ve başka olası açıklamaları gözden geçirmeyi önerir. [3] Bu yaklaşımı bir sosyal duruma uyguladığımızda aşağıdaki örnek akışı inceleyebiliriz:
- 01 Belirsiz bir olay Mesaja henüz cevap gelmez.
- 02 Olumsuz yorum “Benimle ilgilenmiyor.”
- 03 Geri çekilme Yeni bir görüşme önerilmez.
- 04 Temasın azalması İlişkiyi anlamak için fırsat azalır.
Bu, her yalnızlık deneyiminin açıklaması değildir. Kendi yorumumuzun davranışımıza nasıl yansıdığını araştırmak için kullanılabilecek bir örnektir.
Amaç bütün ilişkilerin iyi olduğunu varsaymak değildir. Bir ilişkide sürekli ilgisizlik veya karşılıksız çaba varsa bunu da dikkate almak gerekir. Tek bir belirsiz olay ile zaman içinde tekrar eden davranışlara ayrı ayrı bakabiliriz.
Yalnızlık yalnızca kişinin çabasıyla açıklanabilir mi?
İlişki kurma olanaklarımız koşullardan da etkilenir. Uzun çalışma saatleri, ulaşım güçlükleri, bakım sorumlulukları, sağlık sorunları veya erişilebilir sosyal alanların azlığı seçenekleri sınırlayabilir. CDC, yaşadığımız çevrenin ve toplumsal kaynakların sosyal bağ kurma fırsatlarını etkileyebileceğini vurgular. [1]
WHO da sosyal bağlantıyı yalnızca bireysel davranışlar üzerinden ele almaz; topluluklar ve politikalar düzeyindeki adımlara da yer verir. [4] Bu nedenle kendinizi değerlendirirken, “Neyi farklı yapabilirim?” kadar “Hangi koşullar bağ kurmamı zorlaştırıyor?” sorusuna da yer ayırabilirsiniz.
Yakınlık kurmak için hangi küçük adımlar denenebilir?
Tek bir görüşmenin yalnızlık hissini tamamen değiştirmesini beklemek yerine, kendi koşullarınıza uygun bir başlangıç seçebilirsiniz. CDC de sosyal bağları geliştirmek için küçük, düzenli temaslara ve ilişkilerin niteliğine odaklanmayı önerir. [5]
- İhtiyacınızı biraz somutlaştırın. Düzenli sohbet, ortak bir etkinlik, duygusal paylaşım veya pratik destek mi arıyorsunuz? “Daha sosyal olmalıyım” yerine bu ihtiyaca odaklanın.
- Bir kişiye açık ve küçük bir davet yapın. “Bir ara görüşelim” yerine “Bu hafta yarım saat yürüyüş yapmak ister misin?” gibi somut bir teklif deneyebilirsiniz.
- Güven duyduğunuz bir ilişkide biraz daha açık olun. “Son zamanlarda kendimi yalnız hissediyorum. Seninle konuşmak iyi gelebilir” gibi kısa bir cümleyle başlayabilirsiniz.
- Tekrarlayan temas fırsatları arayın. İlginizi çeken bir grup, kurs veya ortak etkinlik, aynı kişilerle yeniden karşılaşmayı sağlayabilir. Çevrim içi seçenekler de koşullarınıza uygun olabilir.
- Karşılıklılığı ve kendi sınırlarınızı gözetin. Bir bağlantıyı sürdürmek için her davete evet demek zorunda değilsiniz. Kendi ihtiyaçlarınızın da konuşulabildiği ilişkileri değerlendirin.
NHS, düzenli iletişim kurmayı, ortak ilgi alanlarına dayanan gruplara katılmayı ve duyguları paylaşmayı önerileri arasında sayar. Hangi adımın size uygun olduğunu kendi koşullarınıza göre seçebilirsiniz. [2]
“Son zamanlarda insanlarla görüşsem de kendimi biraz yalnız hissediyorum. Uygun olduğunda seni aramak isterim. Şu an çözüm bulmaktan çok konuşmaya ihtiyacım var.”
- Hangi ilişkilerde kendimi daha rahat ve anlaşılmış hissediyorum?
- Eksikliğini hissettiğim bağın benim için hangi özelliği önemli?
- Bu hafta, mevcut koşullarımda atabileceğim küçük bir adım ne?
Ne zaman profesyonel destek düşünülebilir?
Yalnızlık tek başına bir tanı değildir. Ancak uzun süredir devam ediyorsa, günlük yaşamınızı veya ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiliyorsa ya da yoğun kaygı, çökkünlük veya geri çekilme eşlik ediyorsa profesyonel bir değerlendirme anlamlı olabilir.
Psikolojik danışma sürecinde yaşam koşullarınız, ilişkilerden beklentileriniz, iletişim biçiminiz ve yakınlık kurmayı zorlaştıran düşünce ve davranışlar birlikte ele alınabilir. Daha geniş bir sosyal desteğe ihtiyaç olup olmadığı da değerlendirilebilir.
İlk görüşmenin nasıl ilerlediğini Danışma Süreci sayfasından inceleyebilirsiniz.
Nasıl bir yakınlığa ihtiyaç duyduğunuzu birlikte anlamaya başlayabiliriz.
Yalnızlık hissi veya ilişkilerde bağ kurmakta yaşadığınız güçlükler günlük yaşamınızı etkiliyorsa, psikolojik danışma süreci hakkında bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.
Randevu Al →Bu yazı psikoeğitim amacıyla hazırlanmıştır; bireysel değerlendirme veya tanı yerine geçmez.